سودا چیست و چه علائمی دارد؟
سودا یکی از اخلاط چهارگانه (سودا، صفرا، بلغم، دم) در طب سنتی ایران است و در واقع مادهایست که بر اثر فعل و انفعالات معده بر مواد غذایی به وجود میآید. سودا معمولا از قسمت غلیظ و خشک غذاها و یا غذاهایی که غلیظ و خشک هستند (مانند ماهی شور و بادنجان)، تولید میشود. پس از تغییرات در دستگاه گوارش، مادهای غلیظ، سیاه و تقریبا سفتی از این غذاها حاصل میشود که در ادامه میتواند اثرات مثبت و یا منفی در بدن داشت باشد. ماده سودا، مزاجی سرد و خشک دارد و در اعضایی مانند استخوان، اعصاب و عضلات رسوب میکند و موجب استحکام و انقباض آنها میشود.
تطابق سودا با مواد خاصی در بدن میتواند دشوار باشد. اما باید بدانیم که یکی از مصداقهای سودا، مینرالها (مواد معدنی) هستند که مقدار آنها در بدن میتواند نشان دهنده وضعیت استخوانها، اعصاب و عضلات باشد. ازدیاد و یا کمبود این ماده میتواند منجر به بروز علائم متعدد شود. مصرف بیش از اندازه مواد غذایی سودازا میتواند منجر به تجمع خلط (ماده) سودا در بدن شود. از علائم غلبه ماده سودا در بدن میتوان به این موارد اشاره کرد:
چروکیدگی، خشکی پوست و گود افتادن چشمها
بروز لکههای تیره در پوست
لاغر شدن تدریجی
تاخیر در زمان قاعدگی
وجود افکار منفی، عدم تمرکز، نگرانی و وسواس فکری
اسپاسم و سوزش در ناحیه دریچه کاردیا معده (دریچه ورودی معده)
اسپاسمهای عضلانی ناخواسته
اشتهای کاذب و ریزه خواری
زیاد بودن موهای بدن
مزاج سوداوی
مزاج سوداوی در واقع اصطلاح نادرستی است که در بین عموم رایج است و به افراد با مزاج سرد و خشک گفته میشود. این افراد معمولا غلبه ماده سودا دارند و این ماده در اعضای بدن آنها، به خصوص اعصاب و مغز، تجمع یافته است و منجر به بروز علائم مختلف میشود. به مجموع این علائم، علائم سوداوی گفته میشود. از این رو بهتر است به جای طبع سوادوی (مزاج سوداوی)، از واژه خلط و یا ماده برای سودا استفاده شود.
باید دانست که سودا انواع مختلفی دارد و همچنین میتواند با بقیه اخلاط به صورت ترکیبی در اعضا وجود داشته باشد. بنابراین خصوصیات افراد با تجمع سودا نیز میتواند متفاوت باشد.
علائم سودا در مغز
تجمع سودا در بدن و به خصوص مغز و دستگاه عصبی میتواند منجر به بروز علائم متعدد شود. این علائم شامل موارد زیر میشود:
احساس اضطراب و بی حوصلگی به همراه عدم تمرکز
ناامیدی، بروز افکار منفی، بدگمانی و نگرانی
کاهش کیفیت خواب همراه با بی خوابی و کابوس
امکان بروز سردردهای میگرنی
وسواس ذهنی و نوسانات خلقی
افراد سوداوی چه خصوصیاتی دارند؟
افراد سوداوی یا افراد با تجمع خلط سودا در بدن، به دلیل ترکیب ساختار بدن خود میتوانند خصوصیات فیزیولوژیکی و روان شناختی متفاوتی از خود نشان دهند. لازم به ذکر است که در طب ایرانی، خصوصیات روان شناختی نیز تا حدود زیادی با ساختار مادی بدن در ارتباط است به این صورت که با دفع اخلاط تجمع یافته میتوان ویژگیهای رفتاری و فکر افراد را به سمت اعتدال برد.
از لحاظ جسمانی افراد با غلبه سودا معمولاً دارای بدن لاغر و استخوانی و پوست خشک و کدر هستند. این افراد ممکن است دچار سردی اندامها یا سرماخوردگیهای مکرر شوند.
از لحاظ روان شناختی این افراد تمایل به تفکر عمیق و تحلیلی دارند، اما ممکن است دچار وسواس فکری یا نگرانیهای بیمورد شوند. معمولاً کمحرف و درونگرا هستند و ممکن است در مواقعی مبتلا به افسردگی یا اضطراب باشند.
این افراد از لحاظ احساسی معمولا حساس و آسیبپذیر هستند و این امر میتواند به ناراحتیهای عصبی منجر شود. هم چنین بیحوصلگی، سردی عاطفی و نارضایتی از زندگی را تجربه میکنند.
تمایل به مصرف مواد غذایی سرد و خشک و هم چنین عدم تمایل به تحرک و ورزش در این افراد دیده میشود.
باید توجه داشت که این خصوصیات نسبی است و در افراد مختلف بسته به جنسیت، شرایط فردی و محیطی میتواند متفاوت باشد. همچنین همراه بودن سودا با سایر اخلاط در اعضای مختلف بدن میتواند منجر به بروز ویژگیهای ظاهری-رفتاری متفاوت شود.
چرا بدن سوداوی میشود؟
بدن انسان ممکن است به دلایل مختلفی سوداوی شود. در طب سنتی ایرانی، سوداوی بودن به معنای افزایش مقدار ماده سودا در بدن است. در این حالت طبع بدن رو به سردی و خشکی میرود. برخی از دلایل اصلی تجمع خلط سودا در بدن عبارتند از:
مصرف غذاهای تولیدکننده سودا: مصرف زیاد غذاهایی با طبع سرد و خشک، مانند عدس، غذاهای سرخکردنی و غذاهای فرآوریشده میتواند منجر به افزایش سودا در بدن شود.
استرس و اضطراب: فشارهای روانی و استرس میتوانند بر روی تعادل خلطها تأثیر بگذارند و باعث افزایش سودا شوند.
عدم تحرک: کمتحرکی و عدم وجود برنامه منظم ورزشی میتواند باعث تجمع خلط سودا در بدن شود.
عوامل محیطی: افرادی که در شرایط آب و هوایی سرد و خشک زندگی میکنند بیشتر از سایر افراد، مستعد تولید خلط سودا هستند.
عوامل ذاتی (ژنتیکی): بدن برخی افراد تحت تاثیر عوامل زمینهای مختلف به صورت طبیعی خلط سودای بیشتری تولید میکند که در نهایت منجر به بروز تظاهرات تجمع سودا در بدن میشود.
توصیه میشود برای جلوگیری از ازدیاد ماده سودا در بدن، مصرف غذاهایی با طبع گرم و مرطوب، ورزش منظم و مدیریت استرس مورد توجه قرار گیرد.