فشار خون بالا از بیماری‌هایی است که می‌تواند مشکلات بسیاری برای شما ایجاد‌کند و همه‌ی سیستم‌های بدن را تحت تاثیر قرار دهد. فشارخون بالا درصورتی‌که درمان نشود، می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به طرز چشمگیری کاهش‌دهد. بالارفتن فشار یکی از شایع‌ترین بیماری‌هایی است که در اغلب موارد هیچ علامت ظاهری ندارد و تا زمانی که اندازه‌گیری نشود، قابل تشخیص نیست تا اینکه صدمات جبران ناپذیری به قلب، ریه‌، عروق خونی، مغز و کلیه‌ها وارد کند. به‌طورمیانگین از هر ۵ نفر مبتلا به فشارخون بالا، یک نفر از آن بی‌اطلاع است. 

فشار خون بالا چیست؟

در این بیماری فشار بالای خون در مقابل دیواره‌ی عروقی که خون را از قلب به دیگر قسمت‌های بدن حمل می‌کنند، در طولانی‌مدت باعث به وجود آمدن بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی می‌شود. فشار خون به مقدار خونی که قلب پمپ می‌کند و مقدار مقاومت شریان‌ها در برابر جریان خون بستگی دارد. هرچه قلب بیشتر کار کند و خون بیشتری پمپ کند و شریان‌ها باریک‌تر باشند، فشار خون بالاتر می‌رود.

فشار خون با دو عدد گزارش می‌شود: فشار خون سیستولیک (عدد بالایی) برابر است با فشار در شریان‌ها هنگامی که قلب منقبض می‌شود. فشار خون دیاستولیک (عدد پایینی) برابر است با فشار در شریان‌ها هنگامی که قلب شل می‌شود.

این فشار در دیواره عروقی که خون را از قلب به دیگر قسمت‌های بدن حمل می‌کنند، در طولانی‌مدت باعث به‌وجودآمدن بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی می‌شود.

علائم فشار خون بالا چیست؟

فشار خون بالا ممکن است هیچ نشانه‌ای نداشته باشد حتی اگر میزان فشارخون به سطح خطرناکی برسد. به همین دلیل فشار خون بالا را به عنوان «قاتل خاموش» می‌شناسند، این موضوع چک منظم فشار خون را بسیار حیاتی می‌سازد.

بعضی افراد مبتلا به فشار خون بالا ممکن است سردرد، تنگی‌نفس یا خونریزی بینی را تجربه کنند اما این علائم و نشانه‌ها اختصاصی نیستند و تا زمانی که فشار خون بالا به میزان تهدیدکننده یا شدید نرسیده باشد معمولا اتفاق نمی‌افتند. علائم فشار خون بالا ممکن است شامل موارد زیر باشد:

عرق‌کردن

اضطراب

مشکلات خواب

گرگرفتگی

سردرد

سرگیجه

احساس ضربان در گردن و گوش یا سر

درد قفسه سینه

از کجا بفهمیم فشار خون بالا داریم؟ (تشخیص فشار خون بالا)

علائمی وجود دارند که به شما کمک می‌کنند بفهمید فشار خون شما بالا رفته است. برای تشخیص قطعی فشار خون بالا و انجام آزمایش فشار خون، باید به دکتر قلب و عروق مراجعه کنید. فشار خون در حداقل دو ویزیت متفاوت، در ساعات مختلف روز اندازه‌گیری می‌شود. به این دلیل که فشار خون معمولا در طول روز متغیر است و ممکن است در طی مراجعه به پزشک افزایش یابد (فشار خون روپوش سفید).

اگر فشار خون به‌طورمداوم بیش از ۱۳۴/۸۰ باشد، پزشک برای درمان فشار خون بالا اقداماتی را شروع خواهدکرد و ممکن است آزمایش‌های دیگری مانند آزمایش ادرار، آزمایش خون، آزمایش کلسترول و الکتروکاردیوگرام و اکوکاردیوگرام جهت بررسی بیشتر درخواست کند. در نظر داشته‌باشید که هر دو عدد اندازه‌گیری‌شده در فشار خون، مهم هستند. اما بعد از ۵۰ سالگی، فشار سیستولیک مهم‌تر است.

قبل از اندازه گیری فشار خون چه نکاتی را باید رعایت کنم؟

برای اندازه‌گیری صحیح فشارخون باید نکات زیر را رعایت کنید:

قبل از اندازه‌گیری فشارخون مثانه را خالی کنید.

به مدت ۵ دقیقه راحت استراحت کنید.

به مدت ۳۰ دقیقه  قبل از اندازه‌گیری فشارخون از سیگارکشیدن، نوشیدن الکل یا ورزش‌کردن خودداری کنید.

هنگام نشستن، پشت صاف باشد. پاها صاف و کف پاها روی زمین (بدون اینکه آنها را روی یکدیگر قرار دهید) باشد.

بازو را روی یک سطح صاف قرار دهید تا بازو در سطح قلب باشد.

کاف را به شکلی روی بازو ببندید که لبه پایینی کاف مستقیما روی قسمت بالایی آرنج باشد.

هیچگاه از یک بازو دوبار فشار خون را اندازه گیری نکنید. درصورت‌نیاز، بین هر بار اندازه‌گیری باید حداقل ۱ تا ۲ دقیقه فاصله باشد.

تمام عددهای اندازه‌‌گیری‌شده را ثبت کنید، زیرا این کار می‌تواند به پزشک در تعیین دوره درمانی کمک کند.

مدیریت و درمان فشار خون بالا چگونه است؟

فشار خون تحت تاثیر عوامل مختلفی ایجاد می‌شود، بنابراین برای آن درمان‌های مختلفی وجود دارد. هدف از درمان فشار خون بالا، حفظ فشار خون کمتر از ۱۳۴/۸۰ است. درمان فشار خون بالا شامل موارد زیر است:

 تغییر شیوه زندگی

ترک سیگار

رعایت تغذیه سالم و تهیه غذاهای مناسب فشار خون بالا (رژیم غذایی دش)

کاهش وزن (در صورت داشتن اضافه‌وزن)

ورزش منظم: فعالیت ورزشی و بدنی با کاهش وزن و کاهش قند خون و سایر عوارض چاقی به کاهش فشارخون کمک می‌کند. قبل از شروع هر برنامه ورزشی جدید، با دکتر قلب خود مشورت کنید. فعالیت‌های ورزشی از جمله پیاده‌روی، دویدن، دوچرخه‌سواری یا شنا برای ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در روز می‌تواند به کاهش فشارخون کمک کند.

خواب کافی

کاهش استرس

کنترل منظم فشارخون در منزل

اجتناب از مصرف الکل

مصرف داروهایی مانند داروی آتنولول

درمان بیماری زمینه‌ای: درمان بیماری‌های زمینه‌ای که باعث فشار خون بالا می‌شوند، همچنین موجب بهبود فشار خون بالا می‌شود. بیماری‌هایی مانند تنگی شریان کلیوی، فئوکروموسیتوما (سرطان نادر غده فوق‌کلیوی)، نارسایی احتقانی قلب، دیابت و چاقی از این دست هستند.

انواع فشار خون بالا کدامند؟

فشارخون بالا را به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود: فشار خون اولیه (ضروری) و فشار خون ثانویه. فشار خون اولیه علت مشخصی ندارد و شایع‌ترین نوع آن است. فشار خون ثانویه به دلیل یک بیماری زمینه‌ای یا دارو ایجاد می‌شود و درمان علت زمینه‌ای آن می‌تواند به مدیریت فشارخون کمک کند.

۱. فشار خون بالای اولیه (ضروری)

در اکثر بزرگسالان علت مشخصی برای فشار خون بالا وجود ندارد و فشار خون اولیه یا ضروری نامیده می‌شود و در طول سال‌ها به تدریج پیشرفت می‌کند. فشار خون بالا ممکن است هیچ نشانه‌ای نداشته باشد حتی اگر میزان فشار خون به سطح خطرناکی برسد، به همین دلیل فشار خون بالا را به عنوان «قاتل خاموش» می‌شناسند.

۲. فشارخون بالای ثانویه

اگر فشار خون بالا به عنوان نتیجه‌ای از بیماری زمینه‌ای دیگری رخ دهد، آن را فشار خون ثانویه می‌نامند. فشارخون اولیه تحت تاثیر علل متعددی ازجمله افزایش حجم پلاسمای خون، فعالیت هورمون‌هایی که حجم و فشار خون را تنظیم می‌کنند، عوامل محیطی مانند استرس و عدم ورزش است. بیماری‌ها و داروهای مختلفی می‌توانند منجر به پرفشاری خون ثانویه شوند.

عوارض فشار خون بالا چیست؟

فشار بیش‌ازحد روی دیواره شریان‌ها ناشی از فشار خون بالا می‌تواند به رگ‌های خونی و اندام‌های بدن آسیب برساند. خطر فشار خون بالا می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

حمله قلبی یا سکته مغزی: فشار خون بالا می‌تواند باعث سخت و ضخیم‌شدن شریان‌ها (آترواسکلروز) شود

آنوریسم: افزایش فشار خون رگ‌های خونی را تضعیف کرده و باعث تشکیل آنوریسم می‌شود

نارسایی قلبی: برای پمپ‌کردن خون در برابر فشار بالا در رگ‌ها، قلب باید سخت‌تر کار کند که باعث می‌شود دیواره حفره‌های قلب ضخیم شوند (هایپرتروفی بطن چپ)، درنهایت عضله ضخیم‌شده برای برآورده ساختن نیازهای بدن با مشکل مواجه می‌شود، که می‌تواند منجر به نارسایی قلبی شود.

تضعیف و تنگ‌شدن رگ‌های خونی در کلیه‌ها

ضخیم‌شدن، تنگی یا پارگی رگ‌های خونی در چشم

سندروم متابولیک (افزایش دور کمر، تری‌گلیسیرید بالا، کاهش کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL یا کلسترول خوب)، افزایش احتمال ابتلا به دیابت، بیماری‌های قلبی و سکته مغزی)

مشکل در حافظه: فشار خون بالای کنترل نشده ممکن است بر توانایی فرد در فکر کردن، یادآوری و یادگیری تاثیر بگذارد. مشکل در حافظه یا درک مفاهیم در افراد مبتلا به فشار خون بالا شایع‌تر است.

زوال عقل یا دمانس عروقی